bas - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.

22 YILIN ARDINDAN: “Cartel”i anlamak.

22 Yıl sonra “Alamancı Rapçiler” Cartel ve onun devamına bakmak bize sosyolojik onlarca veri sunuyor. Türkçe Rap geniş kitlelere 1995 yılında, klasikleşmiş “Cartel” ile ulaştı. Ancak kökeni 55 yıl önceye dayanıyor. Hadi gelin ve Cartel’i, onun mirasını konuşalım

1 – Alamancılık müessesi ve Rap

alaa 300x218 - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.2. Dünya Savaşı sırasında erkek nüfusun çoğunu kaybeden Almanya’ya işçi olarak giden Türkler burada “misafir işçi” ve “ülkeyi baştan kurmaya yardım edecek insanlar” olarak oldukça hoş karşılandılar. Ancak giden İlk Nesil geri dönmemeye karar verdiğinde işler değişmeye başladı. Almanya toplumu “Türk işçiler” gerçeğini sorgulamaya başladı1. İşin kötüsü, Türkler de Kültürel, sosyal ve eğitim gerçekleri konusunda sorunlarla karşılaşıyordu.

 1.1 Eğitim Problemi yaşanıyor.

Göçmenler için uygulanan en basit küresel eğitim programlarından biri2, göçmen çocuklarına önce kendi anadillerini ardından ise yaşadıkları yerin dilini öğretmek, Türkiye bu konuya özel olarak ilgi göstererek Türk öğretmenler yolladı ve bu “Önce Anadil sonra Almanca” projesi için özel sınıflar açıldı ancak bu proje kesinlikle işe yaramadı hatta durumu daha da karmaşık bir hale soktu çünkü Türkler bir arada zaman geçirdiği için adaptasyonları güçleşti.

Cartel işte bu dönemlerde büyümeye çalışan gençlerin sesiydi, “Yetmedi Mi?” şarkısı zaten tüm bu sıkıntıların en “kör göze parmak” haliydi.

Buraya geldik, Yetmedi mi ?

Eşek gibi çalıştık, Yetmedi mi ?

Ezildik, lekelendik, Yetmedi mi ?

Kardeş ve Dost, Hayatını verdi.

Ailemizin Ömrü burada geçti, bunların hepsi Yetmedi mi ?

1.2 Hızlıca : Cartel Türkiye’de nasıl Milyonlara ulaştı?

O yıllara dönüp baktığım zaman, Cartel’in çığlığını sahiplenmiş insanlar görüyorum sadece. 93-94-95 yıllarında Türkiye’de Neler olduğuna bakarsak sebebini anlayabilir miyiz ?

Bu 3 Yıl içinde, Uğur Mumcu’yu kaybettik, Almanya’nın Solingen şehrinde Türklerin yaşadığı ev Neonaziler tarafından yakıldı, 5 Kişi hayatını kaybetti. Sivas olaylarında 33 Yazar yakılmaya çalışıldı, Türkiye Özelleştirmeler ile tanıştı. Avrupa Birliği kuruldu, Cep Telefonu denen şey hayatımıza girdi, Kuzey Irak’a tarihin en büyük harekatı başladı. Kısaca, Türkiye çok sancılı bir dönem değişimin içine girmişti.

Kitleler, “Ezildiklerini” hep Orhan Gencebay, Müslüm Gürses’ten dinlemeye alışmışken, Cartel’e kulak kabarttı, onlar için Cartel’in -bence- Gencebay ve Gürses’ten bir farkı yoktu ve başka sesti, içerik aynıydı ki bu sayede Cartel milyonlara ulaştı. Sorun bir sonraki aşamada başlıyordu.

1.2.1 Cartel : Başarı ve doğrular

catel 300x225 - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.Cartel ekibinin o dönem “Ne tarafa ?” diye düşündüğünü düşünüyorum zira 97 yılında Karakan ekipten ayrıldı ve tamamiyle başka bir halde olan bir solo albüm çıkardılar, Erci E ise ekipten ayrılmamasına rağmen bir Solo’ya imza attı. 98 yılında ise Cartel, Erci E etrafında yeni bir ekiple bence bir şaheser olan “Maffay’la Cartel”e imza attı. Bu iki çalışma ekibin düşüncelerinin bir yansıması olsa bile Toplum Cartel ve Rap müzikten “Acı” “İsyan” gibi beklentiler içerisindeydi, çıkan iki albüm bu beklentileri karşılamaktan uzaktı ve bu o dönem için Rap müziğin sonunu getirdi, öyle ki 2004 yılındaki Ceza – Rapstar albümüne kadar piyasada başarılı olan bir MC olamadı.

 

2. Hip Hop Perspektifi

97 yılında Karakan ve Erci E’nin hazırladığı bu iki albüm çok farklı seslere sahipti, ikisi de satış rakamlarında başarısız oldu ancak kişisel görüşüm Erci E’nin Sohbet albümü Cartel ve “Almancı Rapçiler”i anlamamız için çok güzel tespitler barındırıyor. Bu iki albümdeki iki şarkıya bakarak bir çok çıkarıma ulaşabiliyoruz.

2.1 Sesini Kesme

Erci E’nin gerçek mirası olarak kabul ettiğim bir şarkı olarak, klibinden sözlerine kadar Almanya’daki gurbetçilere bir Misyon veriyor, harekete çağırıyordu. 90’ların Gurbetçilerinin psikolojisini açık bir şekilde gördüğümüz klibin en etkileyici sahnesi ise “Alman” ayakkabı boyacısı ile “Kaypak” Türk ikilisi arasında geçen kısım.

xuQ0Yw - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.
“Abi ya, Almanlar Türkleri çok seviyo ya, Almanya Süper bi ülke ya”

 

2.2 Kapıkule’ye Kadar

Karakan’ın albümü bir felaket olan “Al Sana Karakan” yerine “Yağmur” “Defol Dazlak (93)” gibi parçalar ile pazarlansaydı çok daha farklı fotoğraflara sahip olabilir miydik her zaman merak etmişimdir.

“Komşu bana para ver, Deutsch’mark olsun, üstüne birde Marlboro, yüzlük olsun!”

maffay - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.
“dünyanın heryeri sana bana memleket”

Almancı Rapçilerin (veya dönemin Türkçe Rapinin) çöküşü aslında bu iki şarkı özelinde görülüyor, nedeni şarkıların kötü olması veya başarısız pazarlamalar değildi, Türk halkı Rapçilerden ezilmelerine karşı bir tepki değil, ezilmelerini duymak istiyordu. Bunun en basit sebebi halkımızda bolca bulunan “kendisinde daha kötü durumda birisini görmeyi istemek” halidir, O zamanlarda da Türkçe Rapten beklenti buydu, Cartel’i ezilen çocuklar olarak sevmesinin sebebi açıkça kendisinin de ezilmesi ve ses çıkaramamasıydı, bunu görüp beğendi insanlar.  Bugün Türk Televizyonlarının sabah kuşakları sabahtan öğlen 2-3’e kadar tecavüz, kayıp, ölü, aile parçalanması özelinde yayınlar ile reyting yarışındalar, çünkü Televizyon seyircisi -ve doğrudan Türk halkı- bununla kendini iyi durumda görüyor.

Bu jenerasyon Rapçiler artık “Sesini Kesme” dediği anda halk kendi ses çıkaramayışına yöneldi, harekete değil durumu istedi.

3 – Günümüz ve sonuç

Peki o zaman, neden iade-i itibar yapılmıyor ?

basarisiz - 22 YILIN ARDINDAN: "Cartel"i anlamak.
aşırı başarısız proje

Sebebi gün gibi ortada, Erci E ve Cartel’in dönüş projelerinin hepsi çok 90’lara sahipti, vokal – altyapı ve pazarlama olarak kendilerini aşağıya çeke çeke kendi saygınlıklarını zaten erittiler, Cartel (95) ve Cartel (2011) gibi iki ayrı uçla Rap dinleyicisi olmayan kitlenin gözündeki “Cartel” imajını büktüler, Erci E ise 2. Bin Arabama girişiyle nispeten o dönem gençleri arasında tutunabildi, ancak bu saygınlığını koruma açısından yeterli değildi.

Sonuç olarak Cartel, gönlümüze Rap’i taşıyarak bir efsane olsa bile devamını getirme açısından oldukça başarısız ve yetersiz kaldı. Kişisel olarak “Maffay’la Cartel” bir Kült olsa da, Cartel dendiğinde hala oldukça saygın bir sahnesi olmasını isterdim. Türkçe Rap camiasını 2007 gibi bir “Cartel” aşkı tekrar tekrar sarmıştı, 2011 yılındaki başarısız single ile Cartel bu tartışmaların hepsini kendisi bitirdi. Ancak arkasında Almanya’daki Türk toplumuna dair onlarca bakış açısını bizlere bıraktı.




Kaynakça :

  1. Planning to Meet the Educational Needs of Turkish Emigres in EU ./Emine Babaoglan
  2. Almanya’da yaşıyan Türklerin aile yapısı ve sorunları araştırması ./yay. haz. Ahmet Rasim Kalaycı.- Ankara: Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü , 2007, 160s. (ASAGEM; yayın no:129)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir